Nhiệt độ tăng vọt chưa từng có 38,5°C ở nơi lạnh nhất trái đất là điềm báo về thảm họa đối với con người và hệ sinh thái lục địa.
Ngày 18.3.2023, các nhà khoa học tại trạm nghiên cứu Concordia (phía đông Nam Cực) đă ghi nhận nhiệt độ nhảy vọt lên 38,5°C - mức cao lịch sử từng được đo tại trung tâm khí tượng trên trái đất.
Mức nhiệt cao ngất ngưởng ở nơi lạnh nhất hành tinh, khiến các nhà nghiên cứu vùng cực quan ngại. Giáo sư Michael Meredith tại Cơ quan Khảo sát Nam Cực (Anh) cho biết: "Thật là khó tin. Ở nhiệt độ dưới 0°C, mức tăng cao như vậy là có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, nếu mức nhiệt ở Anh là 40°C như hiện nay, th́ diễn biến trên sẽ khiến nhiệt độ vào mùa xuân ở Anh tiếp tục nóng lên vượt ngưỡng 50°C và gây tử vong cho nhiều người".
Giáo sư Martin Siegert, nhà nghiên cứu sông băng thuộc Đại học Exeter (Anh) chia sẻ với trang The Observer: "Không ai trong nhóm chúng tôi nghĩ rằng điều này có thể xảy ra. Đó là diễn biến bất thường và thực sự đáng lo ngại. Bây giờ loài người đang phải đối mặt với một điều chưa hề có tiền lệ".
![](http://intermati.com/forum/attachment.php?attachmentid=2357390&stc=1&d=1712487761)
Chim cánh cụt hoàng đế được nh́n thấy ở Dumont d'Urville, Nam Cực ngày 10.4.2012
Nguyên nhân là ǵ?
Theo các nhà khoa học, các cơn gió hướng về địa cực mang theo ngày càng nhiều không khí ấm và ẩm từ các vĩ độ thấp vào sâu trong lục địa, được cho là nguyên nhân chính gây ra các đợt sóng nhiệt cực đoan ở vùng cực. Tuy nhiên, bằng chứng tại sao những luồng khí này có thể di chuyển sâu vào lục địa vẫn chưa rơ ràng.
Các nhà khoa học đă phát hiện ra rằng sự gia tăng nhiệt độ cao này là tổng hợp nhiều hiện tượng liên đới. Chẳng hạn, một khối lượng lớn sông băng giáp với dải băng phía tây Nam Cực tan chảy và đổ xuống đại dương, đồng thời mức độ băng biển trôi nổi trên đại dương xung quanh lục địa đă giảm đáng kể.
Những hiện tượng kể trên đă làm dấy lên lo ngại rằng Nam Cực - từng được cho là nơi quá lạnh và khó bị tác động ban đầu của việc nóng lên toàn cầu, nhưng giờ đây đang phải đối mặt trước sự gia tăng không ngừng của khí nhà kính thải vào bầu khí quyển.
Một lư do chính khiến Nam Cực đang mất dần lớp băng biển là do quá tŕnh đốt nhiên liệu đă khiến các vùng đại dương lân cận tăng nhiệt. Vùng nước tối từng nằm dưới lớp băng dần hiện ra và bức xạ mặt trời không c̣n phản xạ trở lại không gian. Thay vào đó, nó đang bị biển hấp thụ, làm nóng thêm các đại dương xung quanh.
Giáo sư Michael Meredith cho biết: "Về cơ bản, đó là một ṿng luẩn quẩn làm đại dương ấm lên và băng biển tan chảy, mặc dù nguyên nhân sâu xa là do con người và việc tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch và thải ra nhiều khí nhà kính".
Nhấn ch́m mọi thứ
Các nhà nghiên cứu cảnh báo về hậu quả của sự thay đổi khí tượng này có thể rất nghiêm trọng. Nếu toàn bộ băng ở Nam Cực tan chảy, khiến mực nước biển trên toàn cầu dâng cao hơn 60 m, các ḥn đảo và vùng ven biển - nơi phần lớn dân số sinh sống sẽ bị nhấn ch́m toàn bộ.
Giáo sư Martin Siegert nhận định rằng Nam Cực đang chạy đua "nóng lên" với Bắc Cực. "Bắc Cực hiện đang nóng lên với tốc độ gấp 4 lần so với phần c̣n lại của hành tinh. Nhưng Nam Cực bắt đầu bắt kịp khi tăng nhiệt độ nhanh gấp đôi so với các vùng khác của trái đất", ông nói thêm.
Trong một bài báo được xuất bản trên tạp chí Khí hậu (Mỹ) của một nhóm khoa học (trưởng nhóm Will Hobbs) tại Đại học Tasmania (Úc), sau khi kiểm tra những thay đổi gần đây về độ bao phủ băng biển ở Nam Cực, nhóm nghiên cứu kết luận rằng đă có một "sự chuyển đổi quan trọng đột ngột" về khí hậu của lục địa này, có thể gây ra hậu quả cho cả hệ sinh thái ở Nam Cực lẫn khí hậu toàn cầu.
Giáo sư Michael Meredith nhấn mạnh: "Độ bao phủ băng ở Nam Cực thực tế đă tăng nhẹ vào cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21. Tuy nhiên, vào giữa thập niên trước, nó đă giảm liên tục. Điều này là điềm báo về vùng đất mới với hệ thống khí hậu Nam Cực, dẫn đến mối nguy lớn cho khu vực và phần c̣n lại của hành tinh".
Ngày tận thế khó có thể xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn. Dải băng ở Nam Cực bao phủ 14 triệu km2, gần bằng diện tích Mỹ và Mexico cộng lại, và chứa khoảng 30 triệu km3 băng - khoảng 60% nước ngọt của thế giới. Lớp phủ rộng lớn này che giấu một dăy núi cao gần bằng dăy Alps, v́ vậy sẽ mất một thời gian rất dài để nó tan chảy hoàn toàn, các nhà khoa học cho biết.
Song trên thực tế, mực nước biển dâng cao sẽ xảy ra trong vài thập niên tới khi các tảng băng và sông băng ở phía tây Nam Cực ngày càng ít đi. Nếu chúng biến mất hoàn toàn, mực nước biển sẽ dâng thêm 5 m - đủ để gây thiệt hại cho người dân ven biển trên toàn thế giới.
VietBF@sưu tập