Kịch bản nào nếu ứng viên tổng thống Mỹ không tiếp tục tranh cử? Cử tri có thể rơi vào hoàn cảnh không biết phải bầu cho ai khi họ trên đường đến điểm bỏ phiếu nếu một ứng viên bất ngờ mất năng lực tranh cử vào sát ngày 3/11.
Dù Nhà Trắng vẫn chưa công bố thông tin mới về lịch tŕnh làm việc và tranh cử của Tổng thống Trump trong quá tŕnh cách ly, t́nh h́nh sức khỏe của các ứng viên tổng thống luôn là chủ đề được quan tâm, đặc biệt khi chỉ c̣n 5 tuần là đến ngày tổng tuyển cử ở Mỹ.
Các chính đảng đă chuẩn bị nhiều phương án đối phó trong trường hợp ứng viên đại diện của họ bất ngờ ngă bệnh, không thể thực hiện nhiệm vụ, hoặc thậm chí qua đời trước ngày bầu cử.
Tổng thống Trump và phu nhân đă chuyển sang cách ly ngay sau khi được xác nhận mắc Covid-19. Ảnh: AP.
Do các kịch bản được xây dựng trong hoàn cảnh các đảng đều đă tổ chức xong đại hội toàn quốc để bầu ra ứng viên chính thức, nên nếu họ muốn thay thế một ứng viên th́ ủy ban quốc gia của đảng này phải tự bầu ra người mới. “T́nh h́nh đặt quả bóng vào sân các ‘đảng chính trị quốc gia’, mà đại diện pháp lư là ủy ban quốc gia đảng Cộng ḥa và Dân chủ”, ông Richard Pildes nói trên báo Washington Post.
Theo ông Pildes, Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ (DNC) đă có quy định rơ ràng trong trường hợp ứng viên chính thức mất năng lực thực hiện nhiệm vụ. Khi đó, 447 thành viên của DNC sẽ bầu ra ứng viên mới. Chủ tịch DNC sẽ phải tham vấn với các đảng viên chủ chốt đang là nghị sĩ quốc hội liên bang và thống đốc bang. Kết quả tham vấn sẽ được chia sẻ lại với toàn bộ thành viên DNC để họ đưa ra lựa chọn.
Ủy ban Quốc gia đảng Cộng ḥa (RNC) cũng có quy định tương tự về việc họ sẽ tự bầu ra ứng viên thay thế. Phó tổng thống đương nhiệm Mike Pence sẽ là lựa chọn khả dĩ nhất để đôn lên đứng đầu lá phiếu, rồi RNC sẽ chọn một ứng viên phó tổng thống khác.
Đảng Dân chủ có thể quay sang ủng hộ một ứng viên cũ, hoặc thậm chí là người chưa từng ứng cử (như Thống đốc bang New York Andrew Cuomo).
Tuy nhiên, "t́nh h́nh khó khăn hiện nay sẽ buộc họ phải đi theo con đường như đảng Cộng ḥa, nghĩa là đẩy ứng viên phó tổng thống lên đầu và t́m ứng viên mới cho vị trí thứ 2”, bà Lara Brown, giám đốc trường cao học về quản trị chính trị ĐH George Washington (GWU) nói trên FiveThirtyEight.
Lịch sử Mỹ chưa ghi nhận việc hai chính đảng phải thay ứng viên tổng thống, nhưng đảng Dân chủ đă có tiền lệ thay ứng viên vị trí số 2. Năm 1972, đảng này đề cử thượng nghị sĩ Thomas Eagleton tranh cử cùng ông George McGovern. Tuy nhiên, sau khi báo chí đưa tin ông Eagleton phải điều trị chống trầm cảm th́ họ đă chọn ứng viên Sargent Shriver để thay thế.
Nếu khủng hoảng xảy ra sát ngày bầu cử th́ kịch bản đối phó cũng phải khác đi, v́ không đảng nào có đủ thời gian t́m ứng viên mới để cập nhật trên phiếu bầu, trong khi thời gian để xác thực danh sách ứng viên hầu như đă hoàn thành vào đầu tháng 10. Ngoài ra, c̣n nhiều quy tŕnh hậu cần khác nếu muốn chỉnh sửa thông tin trên lá phiếu, bao gồm việc chuyển phiếu bầu đến các các cơ sở bầu cử hải ngoại kịp thời hạn.
Do vậy, nếu điều bất trắc nhất xảy ra với các ứng viên chỉ vài ngày trước hôm bầu cử 3/11, th́ cử tri thậm chí có thể sẽ không biết họ phải bầu cho ai vào thời điểm đi bỏ phiếu.
Nếu một ứng viên mất năng lực thực thi nhiệm vụ vào sau ngày bầu cử, th́ t́nh h́nh sẽ phụ thuộc việc người này có được xem là “tổng thống đắc cử” hay chưa.
Nếu kết quả xác nhận ứng viên này thắng cử, th́ Tu chính án thứ 20 quy định “phó tổng thống đắc cử” sẽ được đẩy lên thay thế.
Nhưng nếu t́nh huống xấu xảy ra trước khi đoàn Đại cử tri bỏ phiếu vào ngày 14/12, hoặc trước khi quốc hội kiểm phiếu bầu của đại cử tri vào ngày 6/1/2021, th́ kịch bản tiếp theo vẫn là điều mù mờ, bởi ứng viên chiến thắng vẫn chưa được xem là “tổng thống đắc cử” hợp lệ.
VietBF@ sưu tầm.