Chính phủ Hoa Kỳ đă công bố loạt tài liệu cuối cùng về vụ ám sát Tổng thống John F Kennedy (JFK) - một vụ án vẫn khơi dậy các thuyết âm mưu sau hơn 60 năm.
Động thái này diễn ra sau một lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump yêu cầu công khai các hồ sơ chưa biên tập c̣n lại trong vụ án.
Các chuyên gia đang rà soát các giấy tờ, không phải tất cả đều đă xuất hiện trực tuyến. Họ cho biết công việc này sẽ mất thời gian và họ không mong đợi nhiều tiết lộ mang tính đột phá.
Chính quyền Hoa Kỳ trước đây đă công bố hàng trăm ngh́n tài liệu về JFK, nhưng vẫn giữ lại một số, với lư do lo ngại về an ninh quốc gia. Nhiều người Mỹ vẫn tin rằng tay súng Lee Harvey Oswald không hành động một ḿnh.
Kennedy đă bị bắn trong chuyến thăm Dallas, Texas, vào ngày 22 tháng 11 năm 1963.
Trump đă nói trước đó rằng 80.000 trang sẽ được công khai.
Trong số 1.123 tài liệu được Cục Lưu trữ và Hồ sơ Quốc gia công bố vào thứ Ba, hiện vẫn chưa rơ có bao nhiêu tài liệu mới. Nhiều tài liệu trước đây đă được công bố dưới dạng đă được biên tập một phần.
"Các bạn đă đọc rất nhiều", Trump nói với các phóng viên vào thứ Hai, khi xem trước bản công bố. "Tôi không tin là chúng ta sẽ biên tập bất cứ điều ǵ".
Nhưng một số trong số hàng trăm tệp được công bố vào đêm thứ Ba dường như có các đoạn bị bôi đen. Các chuyên gia cho biết một số tệp khác khó đọc v́ chúng bị mờ hoặc là bản sao chụp được quét kém, hoặc dường như không liên quan nhiều đến vụ án JFK.
Những người không phải là học giả có thể sẽ "bối rối", David Barrett của Đại học Villanova ở Pennsylvania b́nh luận khi ông xem xét tài liệu được công bố vào thứ Ba.
Phát biểu với đối tác CBS News của BBC tại Hoa Kỳ, ông cho biết bản công bố này "hữu ích", nhưng ông không mong đợi "thông tin gây chấn động, liên quan đến vụ ám sát hoặc nói chung hơn".
Các chuyên gia khác về JFK cho rằng công chúng Mỹ có thể tiếp tục thắc mắc về khả năng tồn tại của các tài liệu và thông tin khác.
Nhà sử học Alice George nói với Reuters rằng "Tôi nghĩ rằng có thể sẽ tiếp tục có nhiều bản công bố hồ sơ hơn". Nhưng bà tiếp tục nói rằng thời gian trôi qua khiến việc điều tra trở nên khó khăn: "Thật khó để t́m ra sự thật khi hầu hết những người liên quan đều đă chết".
Một ủy ban chính phủ sau vụ ám sát đă xác định rằng Tổng thống Kennedy bị bắn bởi Lee Harvey Oswald, một cựu chiến binh Thủy quân Lục chiến và tự nhận là người theo chủ nghĩa Marx đă đào tẩu sang Liên Xô và sau đó trở về Hoa Kỳ.
Các cuộc thăm ḍ ư kiến trong nhiều thập kỷ đă chỉ ra rằng hầu hết người Mỹ không tin rằng Oswald là kẻ ám sát duy nhất. Nhưng vẫn chưa có lời giải thích rơ ràng nào khác từ loạt tài liệu mới nhất chưa được công bố.
Những câu hỏi chưa được giải đáp đă đeo bám vụ án trong một thời gian dài, làm nảy sinh các lư thuyết về sự tham gia của các điệp viên chính phủ, mafia và các nhân vật bất chính khác - cũng như những tuyên bố kỳ quặc hơn.
Năm 1992, Quốc hội đă thông qua luật công bố tất cả các tài liệu liên quan đến cuộc điều tra trong ṿng 25 năm.
Cả Trump, trong nhiệm kỳ đầu tiên của ḿnh, và Tổng thống Joe Biden đều công bố hàng loạt tài liệu liên quan đến JFK - nhưng hàng ngh́n tài liệu vẫn được giữ bí mật một phần hoặc toàn bộ.
Sắc lệnh hành pháp của Trump cách đây hai tháng cũng kêu gọi các nhân viên lưu trữ của chính phủ công bố các hồ sơ liên quan đến vụ ám sát ứng cử viên tổng thống Robert F Kennedy và biểu tượng dân quyền Martin Luther King Jr, cả hai đều bị bắn chết vào năm 1968.
Thông báo của ông vào thứ Hai rằng việc công bố tài liệu sắp diễn ra đă gây bất ngờ cho nhóm an ninh quốc gia của ông, những người đă làm việc từ tháng 1 để chuẩn bị các hồ sơ bằng cách xóa các phần đă biên tập, theo các báo cáo của phương tiện truyền thông Hoa Kỳ.
Trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm ngoái, vị tổng thống đảng Cộng ḥa đă tuyên bố sẽ công bố các hồ sơ về JFK, ngay sau khi ông nhận được sự ủng hộ của Robert F Kennedy Jr (RFK Jr), cháu trai của JFK và con trai của Robert F Kennedy.
RFK Jr đă trở thành bộ trưởng y tế của Trump. Ông là một trong những người đă thúc đẩy các thuyết âm mưu về vụ ám sát chú ḿnh. Ông vẫn chưa b́nh luận về việc công bố tài liệu vào thứ Ba.
Giám đốc t́nh báo quốc gia của Trump, Tulsi Gabbard, đă nói về việc công bố: "Tổng thống Trump đang mở ra một kỷ nguyên mới về tính minh bạch tối đa".