Nhiều người dân Mỹ tổ chức biểu t́nh chống lệnh phong toả ở Mỹ. Trên mạng xuất hiện những đoạn quảng cáo chống lệnh phong toả. Vậy "ai" đứng sau sự việc này?
![](https://www.intermati.com/forum/attachment.php?attachmentid=1570225&stc=1&d=1587677289)
"Mọi người đang nổi dậy chống lại những lệnh phong tỏa điên rồ này. Chúng ta đang đấu tranh để yêu cầu các quan chức do chúng ta bầu ra mở cửa nước Mỹ trở lại", một đoạn quảng cáo trên Facebook kêu gọi người Mỹ xuống đường biểu t́nh gần đây viết.
Loạt bài đăng trên do Dự án Công ước Các bang Mỹ tài trợ. Sáng kiến này ra đời năm 2015, đặt mục tiêu kiềm chế quyền lực liên bang và nhận được khoản quyên góp lớn từ quỹ gia đ́nh của tỷ phú Robert Mercer, một nhà quản lư quỹ đầu tư, đồng thời là người bảo trợ cho đảng Cộng ḥa.
Sáng kiến c̣n nhận được sự ủng hộ từ hai thành viên trong chính quyền Tổng thống Donald Trump, gồm Ken Cuccinelli, quyền giám đốc Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ, và Ben Carson, Bộ trưởng Gia cư và Phát triển Đô thị Mỹ. Thống đốc Florida Ron DeSantis, một đồng minh thân cận của Trump và là người đang theo đuổi kế hoạch tái mở cửa kinh tế, cũng tán thành sáng kiến này.
Dự án Công ước Các bang Mỹ hiện sử dụng mạng lưới bao trùm toàn quốc của họ để kết nối những cuộc biểu t́nh rải rác trên cả nước. "Chúng tôi cung cấp một nền tảng kỹ thuật số giúp mọi người lên kế hoạch và liên lạc về những ǵ họ đang làm", Eric O'Keefe, chủ tịch hội đồng quản trị của Công dân Tự quản (CSG), tổ chức chính trị phi lợi nhuận quản lư Dự án Công ước Các bang Mỹ, cho biết.
"Thật hà khắc khi đóng cửa các hạt thuộc vùng nông thôn của chúng tôi chỉ v́ những ǵ diễn ra ở thành phố New York, hay một số khu vực tại thành phố Milwaukee", O'Keefe, người đang sống ở bang Wisconsin, nói thêm. Nhà hoạt động bảo thủ này là cộng sự lâu năm của nhà Koch, một trong những gia tộc giàu nhất thế giới.
Những hoạt động của dự án dường như mang lại cảm giác làn sóng phản đối cách biệt cộng đồng ở nước Mỹ đang lan rộng hơn so với thực tế. Các cuộc khảo sát cho thấy hầu hết người Mỹ ủng hộ chỉ thị của thống đốc các bang và thị trưởng thành phố khuyến khích họ ở nhà, trong bối cảnh nước này đă ghi nhận hơn 842.000 ca nhiễm nCoV và gần 47.000 người chết. Giới chức y tế cũng cho rằng loạt biện pháp hạn chế sâu rộng là chiến lược chống dịch hiệu quả nhất khi chưa có vaccine.
Bất chấp điều đó, một số nhà hoạt động vẫn khẳng định các bang nên gỡ kiểm soát đối với hoạt động thương mại và việc tập trung nơi công cộng, với lư do các biện pháp hạn chế này ảnh hưởng nặng nề tới các doanh nghiệp. Họ dường như có thêm động lực khi Tổng thống Trump ca ngợi đám đông biểu t́nh đ̣i tái mở cửa nước Mỹ là "những người tuyệt vời".
Giữa lúc phe cánh hữu ngày càng bức bối, một số địa phương đă đưa ra những thay đổi chính sách quan trọng, đặc biệt là các bang có thống đốc thuộc đảng Cộng ḥa. Georgia, Nam Carolina và Tennessee gần đây bắt đầu nới lỏng hạn chế sau những ngày áp đặt các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt.
Theo b́nh luận viên Isaac Stanley-Becker và Tony Romm của Washington Post, y tế cộng đồng là một trọng tâm bất thường của Dự án Công ước Các bang Mỹ. Sáng kiến ra đời nhằm thúc đẩy xây dựng một công ước để đề xuất các điều khoản sửa hiến pháp. Chiến dịch chống các biện pháp pḥng ngừa nCoV hiện nay của dự án cũng xuất phát từ động lực đối đầu với chính quyền.
"Những mệnh lệnh đầy áp bức của chính quyền can thiệp vào các quyền tự do cơ bản nhất của chúng ta và sẽ gây hại nhiều hơn là mang lại lợi ích", bài đăng trên Facebook của dự án viết. Tính đến tối 21/3, mẩu quảng cáo này đă được xem tới 36.000 lần.
Dự án c̣n kêu gọi quyên góp 5 USD "để hỗ trợ cuộc đấu tranh". Chiến dịch trực tuyến có tên "Mở cửa các bang" của nhóm này bao gồm thành lập những trang web mới, tạo bản kiến nghị thu thập dữ liệu và một video bày tỏ quan ngại về tác động kinh tế của lệnh phong tỏa.
Các cuộc biểu t́nh phản đối lệnh hạn chế tại một số bang như Washington và Pennsylvania đă thu hút sự chú ư và bị vài thống đốc, cũng như các nhà dịch tễ học, chỉ trích. Giới chuyên gia cảnh báo việc tái mở cửa một cách đột ngột và tràn lan có nguy cơ khiến đại dịch tồi tệ hơn, gây quá tải bệnh viện và giết chết hàng chục ngh́n người.
Tuy nhiên, người biểu t́nh không trút giận lên Trump, dù loạt lệnh hạn chế xuất phát từ khuyến cáo của các chuyên gia trong chính phủ. Thậm chí sau những ḍng tweet ủng hộ của Tổng thống Mỹ, hàng chục ngh́n người đă tham gia các nhóm kêu gọi biểu t́nh trên Facebook tại nhiều bang, như Pennsylvania và Ohio.
Phe bảo thủ gần đây chú ư đến bang Wisconsin, nơi vài chục người biểu t́nh đă kéo tới trụ sở cơ quan lập pháp bang để bày tỏ nỗi thất vọng với Thống đốc Tony Evers, sau khi ông ra lệnh kéo dài lệnh cách biệt cộng đồng đến cuối tháng 5. Stephen Moore, cựu cố vấn chiến dịch tranh cử của Trump năm 2016, tiết lộ ông "đang hợp tác với một nhóm" tại Wisconsin để phản đối những bất công từ chính quyền bang, nói thêm rằng ông đă t́m được một nhà tài trợ lớn ủng hộ nỗ lực này.
Tại bang Michigan, trong số những người tổ chức biểu t́nh phản đối lệnh phong tỏa có Meshawn Maddock, thành viên ban cố vấn chiến dịch tranh cử của Trump. Ngân sách nhằm thúc đẩy hoạt động trên Facebook đến từ Quỹ Tự do Michigan, tổ chức phi lợi nhuận do Greg McNeilly, cố vấn lâu năm của gia đ́nh Bộ trưởng Giáo dục Mỹ Betsy DeVos, đứng đầu.
Theo các b́nh luận viên của Washington Post, những cuộc biểu t́nh có vẻ như tự phát rải rác khắp Mỹ phản ánh mạng lưới đan xen sâu sắc giữa các tổ chức phi lợi nhuận bảo thủ và tự do. Một trong những nhóm ảnh hưởng lớn nhất trong việc phản đối phong tỏa tại bang Texas là Quỹ Chính sách công Texas, nhóm cố vấn bảo thủ có trụ sở ở thành phố Austin.
Tim Dunn, phó chủ tịch hội đồng quản trị Quỹ Chính sách công Texas, cũng là thành viên sáng lập nhóm thúc đẩy Dự án Công ước Các bang Mỹ. Brooke Rollins, cựu chủ tịch của quỹ này, giờ đây làm trợ lư cho Trump trong Văn pḥng Đổi mới Mỹ thuộc Nhà Trắng.
Năm 2011, Quỹ Chính sách công Texas nhận hơn 100.000 USD từ một nhóm đứng sau Dự án Công ước Các bang Mỹ. Trong khi đó, sáng kiến này có sự ủng hộ của Donors Trust, một kênh tài chính không tiết lộ danh tính người đóng góp.
Hồi năm 2014, một năm trước khi Dự án Công ước Các bang Mỹ ra đời, CSG, chủ quản của sáng kiến, đă nhận 500.000 USD từ Quỹ Gia đ́nh Mercer, khoản đóng góp giúp khởi động chiến dịch sau này, Mark Meckler, chủ tịch Dự án Công ước Các bang Mỹ, cho biết.
Trong khi các nhóm và cá nhân liên quan đến gia đ́nh Koch thúc đẩy mạng lưới chống lệnh phong tỏa, Người Mỹ v́ Sự thịnh vượng, nhóm vận động chính trị do gia đ́nh Koch tài trợ, lại phủ nhận dính líu tới hoạt động biểu t́nh, nói rằng "đây không phải cách tốt nhất để người dân được đi làm trở lại".
Tuy nhiên, giới chuyên gia lại nhận thấy những mối liên kết. "Với tôi, mạng lưới của gia đ́nh Koch rơ ràng liên quan đến các nhóm ủng hộ biểu t́nh. Việc những người thân cận với họ hiện diện trong hội đồng quản trị thường có nghĩa là họ tham gia sâu vào tổ chức, rất có thể là một nhà tài trợ", Robert Brulle, nhà xă hội học tại Đại học Drexel, Mỹ, nhận định.
Theo Brulle, làn sóng chống lại các biện pháp pḥng ngừa nCoV tương tự những nỗ lực chối bỏ t́nh trạng biến đổi khí hậu, bởi cả hai đều dựa trên sự thù địch với hoạt động của chính quyền từ phe cực hữu. "Đó là một chiến dịch chống chính quyền", ông nói.