VietBF - USA Mỹ “đóng băng” visa định cư 75 nước: cú siết mới của Trump từ lãnh sự quán tới đường phố

Washington vừa tung thêm một nhát kéo mạnh vào cánh cửa di trú hợp pháp: Mỹ sẽ tạm ngưng vô thời hạn việc xử lý visa định cư (immigrant visa) đối với công dân từ 75 quốc gia, theo hướng dẫn mới của Bộ Ngoại giao. Danh sách trải rộng khắp các châu lục, có những cái tên khiến nhiều gia đình giật thót: Brazil, Colombia, Egypt, Haiti, Somalia, Russia… và nhiều nước khác ở châu Phi, Trung Đông, Nam Á, Đông Âu, Caribe.

Lệnh tạm ngưng áp vào visa định cư (đi theo diện đoàn tụ gia đình, việc làm…); nhưng không áp dụng cho visa không định cư như du học hay du lịch. Vì vậy, những ai chỉ sang Mỹ ngắn hạn — kể cả người dự tính bay sang xem World Cup mùa hè 2026 — về nguyên tắc không nằm trong diện “đóng băng” này.

Ngày bắt đầu: 21/1/2026 — và lý do mang tên “public charge”
Theo thông tin từ phía chính quyền, việc tạm ngưng sẽ bắt đầu từ ngày 21/1/2026. Lý do được đặt trong một chiếc khung pháp lý quen thuộc nhưng gây tranh cãi: “public charge” — tức cơ chế cho phép nhà chức trách đánh giá một người nhập cư có khả năng trở thành gánh nặng phúc lợi hay không.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Tommy Pigott nói thẳng: Mỹ sẽ dùng thẩm quyền lâu đời để xem xét không cho nhập cư đối với những hồ sơ bị cho là có nguy cơ “dựa vào welfare và trợ cấp công”. Lệnh tạm ngưng được mô tả là để Bộ Ngoại giao “đánh giá lại quy trình” nhằm ngăn những người “lợi dụng sự hào phóng” của nước Mỹ.

Một cú siết nối dài từ danh sách “travel ban”
Điểm khiến nhiều người lạnh gáy nằm ở chỗ: không ít quốc gia trong danh sách 75 nước vốn đã bị để ý trong các gói hạn chế nhập cảnh trước đó. Nay, thay vì chỉ siết ở cửa biên giới, Washington kéo thẳng sợi dây về tận… quầy lãnh sự: hồ sơ có thể bị treo dài ngày, thậm chí vô thời hạn, trước khi kịp bước đến vòng cuối.

Với những gia đình đang chờ đoàn tụ, những người lao động theo diện bảo lãnh việc làm, đây không chỉ là một thủ tục bị “pause” — mà là cảm giác đang đi trong đường hầm, bỗng bị tắt đèn.

Làn sóng ICE và một cuộc “thay áo” ở thượng tầng
Cùng thời điểm, ICE Deputy Director Madison Sheahan tuyên bố rời vị trí để ra tranh cử Quốc hội ở Ohio, nhắm vào địa hạt 9 — nơi nữ Dân biểu Dân chủ Marcy Kaptur đã giữ ghế suốt từ năm 1983. Sheahan, 28 tuổi, là gương mặt nổi bật trong giai đoạn ICE đẩy mạnh chiến dịch trục xuất; bà được Bộ trưởng DHS Kristi Noem ca ngợi như “người thực thi mạnh mẽ”, và tự nhận mình là một “Trump conservative” muốn “đem lại thay đổi thật sự”.

Nhưng việc Sheahan lên nhanh, nắm quyền nhanh cũng kéo theo lời ra tiếng vào: một số ý kiến trong và ngoài ngành từng khó chịu vì bà thiếu kinh nghiệm thực thi pháp luật, dù lại phụ trách thúc đẩy đợt tuyển dụng ồ ạt để mở rộng lực lượng.

Renee Good và cú rạn trong lòng công chúng: đa số nói “quá tay”
Trong khi chính sách tăng tốc, đường phố lại nóng lên bởi những hình ảnh khiến nước Mỹ chia đôi. Một khảo sát mới (CNN/SSRS) cho thấy 56% người Mỹ xem vụ một nhân viên di trú bắn chết cư dân Minneapolis Renee Good là sử dụng vũ lực không phù hợp, chỉ 26% cho là phù hợp. Đáng chú ý, 51% nói vụ việc phản ánh vấn đề rộng hơn trong cách ICE vận hành.

Không khí bất an còn thể hiện ở câu hỏi “ICE làm thành phố an toàn hơn hay nguy hiểm hơn”: người dân nghiêng về vế sau, với 51% nói các chiến dịch cưỡng chế khiến đô thị kém an toàn hơn, so với 31% nói an toàn hơn. Và khi niềm tin bị rút cạn, cuộc điều tra cũng bị soi bằng ánh mắt hoài nghi: chỉ một bộ phận thiểu số nói họ tin chính phủ liên bang sẽ điều tra công bằng, còn mức đánh giá dành cho Bộ trưởng DHS cũng không mấy sáng sủa.

“Federal invasion”: Minnesota kiện, phố phường thành chiến tuyến
Sóng dư luận không dừng ở thăm dò. Minnesota và hai thành phố Minneapolis–St. Paul đã kiện chính phủ liên bang, gọi chiến dịch tăng cường lực lượng là một dạng “federal invasion” — “cuộc xâm nhập liên bang” — với cáo buộc gây rối loạn đời sống cộng đồng và xâm phạm quyền hiến định. Tòa án liên bang chưa lập tức chặn chiến dịch, nhưng đã yêu cầu các bên nộp thêm lập luận, biến hồ sơ này thành một ván cờ pháp lý nặng cân.

Khi cửa visa bị siết lại, và đường phố lại đầy tiếng còi, tiếng hô, tiếng trực thăng tin tức… người ta bắt đầu hỏi nhau: đây là “thi hành luật”, hay là một mô hình “chiến dịch” đang được mở rộng từng lớp?

Tuyển quân kiểu “thời chiến” và những khẩu hiệu gây tranh cãi
Giữa bối cảnh đó, các chiến dịch truyền thông tuyển dụng của DHS/ICE cũng làm bùng thêm tranh luận. Trên mạng xã hội xuất hiện những poster kiểu Uncle Sam với thông điệp “America has been invaded…” kêu gọi gia nhập ICE; trong đó có cụm từ “We’ll have our home again” — một câu chữ bị nhiều tổ chức theo dõi cực đoan cảnh báo có thể mang sắc thái “mật ngữ” hấp dẫn giới cực hữu, dù người ngoài cuộc có thể chỉ thấy đó là tiếng Anh “bình thường”.

Tranh cãi càng dày khi có thông tin về kế hoạch tuyển dụng quy mô lớn: một chiến dịch truyền thông kiểu “wartime recruitment” trị giá 100 triệu USD, nhắm mục tiêu theo địa lý và theo sự kiện (từ các giải thể thao, đua xe, UFC…) nhằm lấp đầy hàng ngũ cho giai đoạn cưỡng chế mạnh tay.

“Remigration” bước ra ánh sáng: từ thuật ngữ đến cấu trúc chính sách
Và rồi, một từ gây gai người xuất hiện ngày càng dày: “remigration.” Từ này được giải thích như “đưa người nhập cư rời khỏi nước Mỹ” theo hướng “tự nguyện hồi hương” hoặc bị buộc phải rời đi — nhưng giới quan sát chỉ ra nó từng gắn với dòng diễn ngôn cực hữu ở châu Âu. Đáng chú ý, trong các kế hoạch tái cấu trúc, Bộ Ngoại giao được nói là hướng tới việc lập một “Office of Remigration” cho các vấn đề liên quan di trú.

Nếu visa định cư là “cửa vào”, còn ICE là “cánh tay thực thi”, thì ngôn ngữ như “remigration” là thứ tạo ra không khí: nó không chỉ mô tả chính sách, mà còn định hình cảm xúc — ai được xem là “trở về”, ai bị xem là “được trả lại”.

Một nước Mỹ hai nhịp thở
Chính quyền nói họ đang “bảo vệ nguồn lực” và “chặn lạm dụng phúc lợi”. Phe phản đối nói đây là cú đánh vào di trú hợp pháp, làm những cộng đồng dễ tổn thương bị gạt khỏi hàng chờ. Ở giữa là hàng trăm nghìn hồ sơ — là những cuộc hôn nhân, những lời hứa đoàn tụ, những hợp đồng lao động, những giấc mơ đổi đời — bỗng bị treo lơ lửng bởi một chữ: pause.

Ngày 21/1/2026 đang tới gần. Và cùng với nó là một câu hỏi khó chịu nhưng không thể né: khi nước Mỹ siết cả cửa vào lẫn tiếng gọi tuyển quân, điều gì sẽ được “cứu”, và điều gì sẽ bị “đánh mất” trong cách một quốc gia nhìn người nhập cư?