Điểm nóng thử thách quyền lực của ông Trump trong lòng nước Mỹ
 

Minnesota nổi lên như mặt trận căng thẳng nhất giữa chính quyền ông Trump và các bang Dân chủ sau vụ nhân viên ICE bắn chết một phụ nữ tại Minneapolis.

Mối quan hệ giữa bang Minnesota và chính phủ liên bang đã căng thẳng từ lâu. Dù nhiều bang nghiêng về đảng Dân chủ từng mâu thuẫn với chính quyền Tổng thống Donald Trump từ nhiệm kỳ đầu, Minnesota mới được xem là điểm nóng thực sự.

Mọi chuyện bắt đầu từ vụ người da màu George Floyd bị cảnh sát thành phố Minneapolis ghì chết năm 2020, dẫn tới làn sóng biểu tình lớn nhất trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Sau đó, Thống đốc Minnesota Tim Walz trở thành ứng viên phó tổng thống của đảng Dân chủ trong cuộc tranh cử năm 2024 và nổi lên như người chỉ trích ông Trump mạnh mẽ nhất.

Gần đây nhất, Tổng thống Trump đã dựa vào một vụ bê bối gian lận phúc lợi xã hội quy mô lớn tại Minnesota để tấn công cộng đồng người nhập cư Somali đông đảo tại đây. Vụ biển thủ, với cáo buộc phần lớn do người nhập cư Somali thực hiện, đã khiến chính quyền tuần này công bố kế hoạch đóng băng 10 tỷ USD ngân sách phúc lợi xã hội và chăm sóc trẻ em của Minnesota cùng 4 bang nghiêng về phe Dân chủ khác.

Sự việc này cũng góp phần biến thành phố thành "tâm chấn" trong chiến dịch siết nhập cư của chính quyền ông Trump. Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) từ đầu tháng 12/2025 triển khai kế hoạch tăng cường hơn 2.000 nhân viên đến tiểu bang để thực thi chiến dịch truy quét nhập cư được coi là có quy mô lớn nhất từ trước tới nay.

Đỉnh điểm của căng thẳng xảy ra vào sáng 7/1, khi đặc vụ ICE Jonathan Ross nổ súng vào Renee Nicole Good khi cô đang ngồi trong chiếc SUV Honda Pilot trên con phố cách nơi George Floyd bị sát hại vài dãy nhà.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cáo buộc Good "tìm cách lao xe vào đặc vụ ICE trên đường". Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem mô tả hành động của Good là "khủng bố nội địa" và đặc vụ ICE nổ súng là nhằm tự vệ. Phó tổng thống JD Vance bình luận rằng đặc vụ Ross đã bị đe dọa tính mạng.

Nhưng giới chức bang Minnesota bày tỏ hoài nghi thông tin này, sau khi xuất hiện video trên mạng cho thấy các đặc vụ ICE chặn xe của Good, một người tiến tới giật tay nắm cửa, dường như để lôi cô ra khỏi xe. Trong lúc Good đánh lái rời đi, Ross đứng ở phía đầu xe rút súng, bắn ít nhất ba phát ở cự ly gần, khiến Good thiệt mạng tại chỗ.

Các bằng chứng này dường như củng cố lời kể của nhân chứng rằng Good đang cố gắng đánh lái rời khỏi hiện trường chứ không có ý định làm hại ai.

Ngày 9/1, giới chức Minnesota cho hay đang tiến hành cuộc điều tra độc lập. Công tố viên hạt Hennepin Mary Moriarty và Tổng chưởng lý bang Keith Ellison đã có động thái này ngay sau khi FBI tiếp quản cuộc điều tra sự việc. Phó tổng thống Vance đã đặt nghi vấn về tính hợp pháp nếu chính quyền bang Minnesota truy tố Ross, người mà ông nói có "quyền miễn trừ tuyệt đối" khi thực thi công vụ liên bang.

"Thật kinh khủng khi Minnesota bị Tổng thống nhắm tới. Ông ấy đã dùng toàn bộ quyền lực của mình để gây ra những hệ lụy cho bang này chỉ vì chúng tôi có một thống đốc không cùng quan điểm với họ", Kevin Sauter, giáo sư đại học về hưu 73 tuổi, nói.

Người dân Minnesota hiện đứng giữa một cuộc tranh luận nảy lửa về quyền lực liên bang, vấn đề nhập cư và cả việc đào tạo các nhân viên công vụ.

Cuộc đối đầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Sau khi thành phố Minneapolis thông báo đóng cửa các trường học đến hết tuần để ngăn ICE truy quét nhập cư tại trường, các đặc vụ đã nhắm mục tiêu các cơ sở giáo dục ở thành phố St. Paul lân cận. Ngày 9/1, nhiều người thấy nhân viên ICE đã gõ cửa từng nhà gần hiện trường vụ nổ súng.

"Minnesota là bang cực kỳ tham nhũng", ông Trump nói cùng ngày.

Sự mệt mỏi thể hiện rõ trong giọng nói của Thống đốc Walz khi trả lời báo chí một ngày sau cái chết của Good. "Hãy để chúng tôi có thời gian thở và nghỉ ngơi, chúng tôi kiệt sức rồi. Các cuộc công kích không ngừng nghỉ vào Minnesota dù vì bất kỳ lý do gì đều quá tàn nhẫn", ông nói.

Thống đốc Walz nói với Tổng thống Trump rằng bản thân ông đã "đầu hàng" trước sức ép từ chính quyền, khi tuyên bố từ bỏ nỗ lực tái tranh cử. Ông Trump từng khen ngợi ông Walz vì đã điều động Vệ binh Quốc gia trong cuộc bạo loạn sau vụ George Floyd chết, nhưng trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông lại chỉ trích ông Walz phản ứng quá chậm chạp.

"Nếu mục tiêu là tôi, ông đã đạt được điều mình muốn rồi. Xin hãy để người dân của tôi được yên", ông Walz nói.


Đặc vụ liên bang và nhân viên thực thi pháp luật tại Minneapolis, bang Minnesota ngày 9/1. Ảnh: AP

Vào ngày Good bị bắn, ông Walz đã liên lạc với Thống đốc Illinois JB Pritzker, một người bạn và cũng là người tư vấn cho các bang thuộc đảng Dân chủ trong việc đối phó với việc chính quyền triển khai đặc vụ trấn áp nhập cư. Theo một nguồn tin thân cận, Pritzker đã đưa ra lời khuyên về cách đối phó với chính quyền ông Trump.

Trước đó, hai người đã từng thảo luận về khả năng ICE tăng cường lực lượng tại Minnesota khi họ gặp nhau vào tháng 10 tại Minneapolis, trong khi các trợ lý cấp cao của hai bên vẫn tiếp tục chia sẻ thông tin.

Người dân Minnesota sau đó luôn lăm lăm điện thoại để ghi lại các hành động của đặc vụ ICE trên đường, điều mà ông Pritzker đã liên tục khuyến khích cư dân bang Illinois thực hiện. Nhờ vậy, diễn biến dẫn tới cái chết của Good đã được quay lại từ nhiều góc độ khác nhau.

Ron Abrahamson, thành viên đảng Cộng hòa về hưu tại Minneapolis, cho rằng giới chức cả hai đảng đã vội vàng đưa ra kết luận về tính hợp pháp của vụ nổ súng trước khi có kết quả điều tra rõ ràng.

"Vẫn còn phải xem liệu đặc vụ ICE đó có phản ứng thái quá không", ông nói.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng đáng lẽ Good nên tuân theo yêu cầu bước ra khỏi xe. Ông mô tả cái chết của Good là thảm kịch, nhưng bảo vệ các biện pháp kiểm soát nhập cư của chính quyền ông Trump.

"Đôi khi họ có thể quá quyết liệt, nhưng đó là kết quả sau bao nhiêu năm chúng ta đã không làm gì", ông nói.

Một hành động phản kháng chiến dịch của ICE tại khách sạn Hampton Inn, cách Minneapolis khoảng 40 km về phía nam, đã nhanh chóng bị dập tắt. Khách sạn này bị cáo buộc từ chối phục vụ các đặc vụ ICE, khiến tập đoàn Hilton ngay lập tức xóa địa điểm nhượng quyền này khỏi hệ thống đặt phòng.

Everpeak Hospitality, đơn vị sở hữu khách sạn, tuyên bố họ đã xử lý sự việc vì nó "không phù hợp với chính sách luôn chào đón tất cả mọi người".

JoAnn Anderson, thành viên 70 tuổi của đảng Dân chủ tại vùng ngoại ô St. Paul, cho biết bà đang tẩy chay các doanh nghiệp địa phương có lãnh đạo quyên góp cho ông Trump.

"Chúng tôi muốn ủng hộ chính phủ liên bang, nhưng khi thấy có những người cực đoan sẵn sàng nổ súng trước khi xét hỏi, đó là điều đáng sợ", bà nói.

Anderson kể bà gần đây cũng thấy một đặc vụ ICE bên ngoài siêu thị Walmart và hét lên "thật đáng xấu hổ" khi cho rằng người này đang sử dụng vũ lực quá mức.

Flannery Clark, người theo đảng Dân chủ kiêm chuyên gia tư vấn quỹ tư nhân, đã thành lập một nhóm phụ huynh tại trường công lập của con trai ở Minneapolis, nơi có rất nhiều gia đình nhập cư.

Một số tình nguyện tuần tra các điểm dừng xe buýt và trường học vào giờ đưa đón để bảo vệ trẻ em khỏi các đặc vụ ICE. Trong khi đó, những người khác nhận trách nhiệm đưa đón trẻ hoặc đi chợ hộ những gia đình không dám ra ngoài vì sợ đặc vụ ICE.

Clark làm việc tại nhà và luôn đeo một chiếc còi để có thể thổi báo động mọi người khi thấy đặc vụ ICE. Việc chứng kiến ICE sát hại một công dân Mỹ ngay tại thành phố của mình không làm cô chùn bước.

"Tôi muốn có thể nhìn thẳng vào con mình và nói rằng tôi đã làm tất cả những gì có thể để bảo vệ bạn bè và gia đình của họ", cô nói.

VietBF@sưu tập